Цікавыя факты жыцця славутага асветніка Беларусі Францыска Скарыны

31.08.2016 - 12:53

Беларускі асветнік, гуманіст, вучоны-медык, пісьменнік, мастак, – гэта ўсё наш славуты зямляк, Францыск Скарына. На жаль, не ўся яго біяграфія дайшла да нашых дзён.

Дакладная дата нараджэння вялікага асветніка пакуль так і невядома. Прынята лічыць, што нарадзіўся ён паміж 1485 і 1490 годам. Дакладна вядома месца яго нараджэння – горад Полацк. Многія факты паказваюць на тое, што яго бацькам быў заможны купец Лука Скарына. Бацькі выхавалі ў Францыска любоў да беларускай зямлі і прагу да ведаў яшчэ ў дзяцінстве. У роднай хаце ён навучыўся чытаць і пісаць. А вось першую вышэйшую адукацыю Скарына атрымаў у Кракаўскім універсітэце. Там захаваліся дакументы, якія датуюцца 1504 годам, дзе ў ліку тых, хто паступіў, ёсць і імя нашага знакамітага зямляка. Існуе здагадка, што пасля заканчэння універсітэта Скарына з 1506 па 1512 год cлужыў сакратаром у дацкага караля.

З 1517 года Францыск Скарына знаходзіўся ў Празе. Тут жа ён пачаў вывучаць тэхніку друкавання і гравіравання, а таксама пазнаёміўся з чэшскімі першадрукаванымі біблейскімі кнігамі і дасканала авалодаў старажытнаяўрэйскай мовай, якая пасля спатрэбілася яму для перакладу Бібліі. Тут жа Скарына пачынае сваю друкаваную справу.

Першай надрукаванай кнігай стала славянская «Псалтыр». З гэтага часу Скарыны за невялікі перыяд з 1517 па 1519 гады надрукаваў адразу 22 кнігі Бібліі, у прадмове да якіх напісаў: «Я, Франтишек, Скоринин сын из Полоцка, понимая то, что без страха Божьего, без мудрости и без доброго поведения невозможно благочестиво жити людям вместе на земле, постановил печатать Притчи на русском языке прежде всего на славу и честь Утешителя Бога, а затем людям простым посполитым к пользе и распространению добрых обычаев, чтобы, научившись мудрости и праведно живя в мире, милосердного Бога прославляли». Такім чынам, Францыск Скарына імкнуўся зрабіць Біблію зразумелай кожнаму чытачу. Акрамя гэтага, усе выдадзеныя ім кнігі былі ўпрыгожаны выдатнымі гравюрамі. Такая дзейнасць патрабавала ад выдаўца велізарнай смеласці. І тут мы звернемся яшчэ да аднаго спрэчнага моманта яго біяграфіі – веравызнанне.

На пачатку 20-ых гадоў 16 стагоддзя Францыск Скарына накіроўваецца  ў Вільню. Тут ён адкрывае друкарню і выдае яшчэ дзве кнігі: «Малую падарожную кніжыцу» і «Апостал». Акрамя гэтага, з Вільняй звязаны яшчэ адзін цікавы факт з біяграфіі Скарыны. Так, многія даследчыкі лічаць, што тут Францыск ажаніўся з Маргарытай Адвернік, ад якой у яго было двое сыноў – Францішак і Сымон. З гэтым фактам пагодзяцца далёка не ўсе. Віной таму, партрэт Скарыны, які знаходзіцца ў Падуанскім універсітэце, у «Зале сарака». Гледзячы на яго, можна прыйсці да высновы, што Скарына быў чорным манахам, а таму пра нашчадкаў не можа ісці і гаворка. Але на самой справе, гэты партрэт маляваўся ўжо ў 1942 годзе, прычым мастак маляваў абстрактна і не карыстаўся ніякімі крыніцамі. А таму нашчадкі Скарыны цалкам рэальныя. Адзін з іх і наш сучаснік –  канадзец Станіслаў Стэнлі Скарына  працягваў (ёсць непацверджаная інфармацыя, што ён памёр) медыцынскую справу свайго вялікага продка. У яго нават атрымалася наведаць беларускую землю, ў 1990 годзе ён прыязджаў у слаўны Полацк.

Біяграфія Францыска Скарыны хавае ў сабе яшчэ шмат таямніцаў. Але вядома галоўнае: што з яго імем звязана выдатная інтэлектуальная падзея ў жыцці не толькі беларускага народа, але і ўсіх усходніх славян – выданне ў пачатку 16 стагоддзя значнай часткі Бібліі. А таму пераацаніць дзейнасць вялікага беларускага асветніка і першадрукара ў нашу культуру немагчыма.

Люди в материале: нет
Loading...


Разгадать код Сапеги и найти связь между Змитроком Бядулей и ивритом. Как прошёл День белорусской письменности – 2019



Новости Беларуси. День белорусской письменности принял Слоним, сообщили в программе «Неделя» на СТВ. В 2019 году празднуем в двадцать шестой раз.

Новый книжный магазин, фестиваль книги и прессы, круглые столы и конференции, выставки и спектакли, конкурс юных чтецов «Живая классика». Ну и, конечно, писатели и журналисты, а еще много тех, кто неравнодушен к родному языку и празднику.

Кристина Федорович, работающая в Слониме весь день, подготовила репортаж.

Кристина Федорович, корреспондент:
Вот такой он: яркий, колоритный и, конечно, литературный. Речь о Слониме. Город стал столичным, правда, только на два дня. И это все благодаря Дню белорусской письменности – атрибуту независимости нашей страны.

1 сентября торжественно открылся праздник родного слова. Но тысячи гостей съехались в город над Щарой еще накануне, чтобы встретиться с живыми свидетелями творческого процесса.

И вот они – главные герои этого Дня письменности! Лауреаты Национальной литературной премии собирают поздравления и аплодисменты.

Светлана Колядко, лауреат Национальной литературной премии:
Любая прэмія – гэта падсумаванне працы. Добра, калі гэта падсумаванне ідзе, колькі прац ужо зроблена. Гэта ўжо не за адну кніжку мінулагоднюю, а шмат гадоў працавалі, і людзі нарэшце ўбачылі, узнагародзілі. Гэта заўсёды прыемна аўтару, любому было б прыемна.

На самом деле Слоним стал международной площадкой. Круглый стол собрал известных белорусских и зарубежных литераторов из 15 стран. А вообще здесь ожидают около 50 тысяч гостей из всех уголков нашего государства.

Ведущая СТВ Юлия Огнева рассказала о любимом произведении на белорусском языке

Свой стих Таисия посвятила малой родине. Слонимщина до боли родное слово: здесь женщина родилась, но со временем переехала в Москву. Такое событие пропустить не смогла.

Таисия Гуськова, писательница (Россия):
Впечатления потрясающие. Город настолько потрудился, чтобы встретить гостей, и встретили достойно. Здесь и печатное слово впервые, и Статут Слонимщины и ВКЛ тоже здесь, говорят, зарождался.

Беларусь неслучайно называют самой читающей страной СНГ. Чтобы подтвердить это звание, впервые на празднике предложили разгадать код Сапеги. Квест-программа поможет узнать, какая связь между Змитроком Бядулей и ивритом, которым был записан старобелорусский алфавит, и еще много интересного.

День письменности – 2019 подарил городу и памятник Льву Сапеге. Именно он в XVI веке стал старостой Слонима и добился для него Магдебургского права.

Размер скульптуры вместе с постаментом более четырех метров, а вес – около тонны. Еще один подарок – первая в Слониме государственная книжная лавка. В ней представлены более 7 500 книг, большинство – от белорусских издательств. Главное, что все это в течение долго времени будет радовать жителей.

Игорь Петришенко, заместитель премьер-министра Беларуси:
Мы гордимся тем, что эта земля подарила знаменитых людей. И то, что сегодняшнее знаковое событие – открытие памятника Льву Сапеге, политическому, государственному деятелю и дипломату – достойно украсит город, придаст определенные традиции. И сами вы видите, как преобразился город, как похорошели улицы, как приукрасились дома, люди стали больше улыбаться. И это все останется здесь, на слонимской земле.

Праздничное настроение здесь активно создают и наши коллеги. «Столичное телевидение» совместно с Министерством информации организовало интереснейшее событие среди калейдоскопа мероприятий.

Несколько месяцев жюри искало по всей стране самых эмоциональных юных декламаторов. Лучшие из лучших демонстрировали свое мастерство. 15 финалистов отобрали из 13 тысяч претендентов.

Подробнее – в видеоматериале.

Попробовать литературный шоколад и напечатать Библию. Что происходит в Слониме на Дне белорусской письменности?