Ліра з белавежскага дуба і 150-гадовай елі. Старажытныя музыкальныя інструменты робіць беларускі майстар

29.11.2018 - 10:38

Пасярод лесу дуда, нiбы калыска, вяртае нас у часы продкаў. Больш за 30 гадоў Алесь Лось рэстаўруе і стварае старадаўнія беларускія інструменты. Гісторыю пазнаваў з першых вуснаў у экспедыцыях. А потым стварыў на хутары ў Валожынскім раёне этнаграфічны музей. Цяпер прыязджаюць госці з усяго свету!

Алесь Лось, мастак, этнограф, інструментолаг:
Практычна ўсе абрады былі с дударом, і хрэсьбіны, і ўвесь цыкл каляндарных абрадаў: і каляды, і купальскія святы. Дудар быў яшчэ як чарадзей.Традыцыйна рагавешкі рабілі з бярозы – чачоткі, карэльскай бярозы. Лічыцца, што гэта яшчэ магічнае.  

Сваю першую ліру Алесь Лось зрабіў у 86-м. Глыбокае гучанне нагадвае апавяданне мудрацоў. У былыя часы збіраліся братэрства па 50 чалавек. Лірнікi прыходзілі ў мястэчкі і спявалі. Таму ў нашай музычнай скрыначцы захавалася нямала скарбаў.

Алесь Лось:
Напрыклад, Сімеон Полоцкі – это Віленскі і іезуіцкі каллегіум 1640 гады. Гэта цікавейшыя тэксты! У нас ліра карбовая. Корба – гэта вось, што круцім. Гэта слуцкая версія дызайну тое, што я распрацаваў, 4 струны, 2 бурдоны и 2 меладычныя струны.

Гэтая полька-завілейка на Вячорках была замест сонца. Не пусціцца ў пляс немагчыма! На кожны рарытэт ў этнографа сваё дасье. Як італьянскія мандаліны сталі беларускімі і хто прадзед скрыпкі, Алесь можа расказваць бясконца. У калекцыі і легендарная «Петраградка». Ёй ужо 82, а гучыць, як маладая!

Алесь Лось:
Гэта скрыпка, рубленная Карнеем ў Смаргоні, гэта адмыслоўны майстар, які рабіў усё жіццё скрыпкі. Адзін раз да мяне прыехалі некалькі французаў іграць музыку Жана-Батіста Луллі. Адна дзяўчына ўзяла гэту скрыпку, пайшла на луг, гадзіну іграла. І кажа: «Алесь, я хачу ў вас купіць гэты інструмент, гэта бараковая скрыпка». Я не прадаў, гэту скрыпку нельга прадаць.

Народныя інструменты Алесь робіць выключна з беларускага дрэва! Так, гэтая ліра будзе з белавежскага дуба і 150-гадовай елі. У майстра яна загучыць ўжо на Калядкі.

Алесь творыць у сваё задавальненне, не гоніцца за грашыма і славай. Хаця яго ліры ведаюць ва ўсёй Еўропе. Ён перадаў сваё майстэрства сыну і гатовы навучыць усіх жадаючых. Этнографа натхняе рэнесанс на традыцыі. Дуда ўсё часцей гучыць у сучасных гуртах.

Алесь Лось:
Я мог бы весці лабараторыю і па вырабу, і па даследванню інструментаў, каб выхаваць майстра. 

З такімі мастакамі ў нашых традыцыях вялікая будучыня, было б жаданне пераймаць! 

Люди в материале: Алесь Лось
Loading...


Такой тэхнiкi вы не знойдзеце больш нідзе. Унікальныя габелены стварае майстарка з Гродна



Любоў да ткацтва Алене Феліксаўне перадаў бацька. Менавiта яму ў сярэдзіне мінулага стагоддзя прыйшла ідэя мадэрнізаваць традыцыі і зрабiць вертыкальныя кросны. Такой тэхнiкi вы не знойдзеце больш нідзе.

Раней за 6-метровым станком 6 майстрых адначасова стваралі прыгажосць. Але часы мінулі, і кросны сталi напалову меншыя.

Алена Шунейка, майстар габеленаў:
Мы з братам бегалі сюды, нам было вельмі цікава. Але ткаць пачала не адразу, а ўжо калі скончыла інстытут. Я нарадзілася ў Гродна, мне ён падабаецца. Я люблю вельмі Каложу, таму шта яна такая прыгожая.

На кардон накладваем такую празрыстую лінеечку, па памеры такія ж клеткі атрымоўваюцца. І ўжо можна лічыць па клетках, колькі трэба такога колеру тут закласці.

Дом дзяцінства ў самым сэрцы Гродна. З кожным габеленам Алена Феліксаўна ўлюбляе ў горад ўсё больш. Тэхніка скаладаная – аднабаковы перебор. Тут нітка закладаецца не чаўнаком, а рукамі, і можна перадаць тонкія дэталі. Свае пейзажы ткачыха нібы малюе ніткамі. Ружова-фіялетавыя пералівы, як вясёлка, ззяюць на палатне і напаўняюць прастору паветрам. I раніцу змяняе вечар, а сапраўднае – мінулае.

Алена Шунейка:
Гэты габелен прысвечаны гродзенскай ратушы, якая была таксама разбуравана пасля вайны. Гэта сімвал незалежнасці горада.

Анастасія Макеева, карэспандэнт:
Гэты габелен люстэрка народнай культуры. Калядкі, батлейка, спевы, танцы і рамесла склаліся ў такую вясёлку творчасці.

Мастачка любіць ўваскрэсіць гісторыю. Дзе разгулялася драма з фарай Вітаўта, там абарваныя чорна-барвяныя краi. Дзе плятуць вянкі, там цепліцца Купальская ноч.

Сваю любоў да малой Радзімы ткачыха перадае новаму пакаленню. Сярод іх Юлія Барадзіна. У яе скарбонцы традыцыйныя подвойныя дываны з ружамі і птушкамі, беларускія рушнікі і жывапісныя габелены.

Юлія Барадзіна, вядучы метадыст па выяўленчым і дэкаратыўна-прыкладным мастацтве ДУК «Гродненскі абластны метадычны цэнтр народнай творчасці»:
Мы плануем з Аленай Феліксаўнай зрабіць новую вялікую працу з дапамогай яе брата, які нам зробіць новы малюнак. Ідэя стварыць эксперыментальную лабараторыю ткацтва, якую мы зараз з Аленай Феліксаўнай плануем адрадзіць. Прыходзяць, як і дзеці 4-5 гадоў, так і ўжо дарослыя, пенсіянеры і ўсіх мы запрашаем паспрабаваць.

Шэдэўры Алены Шунейка справядліва назваць талісманамі Гродна. У кожную яна ўкладае сваю душу і малітву. За натхненнем прыходзіць да Нёмана і ўспамінае, як малявалі разам з братам у дзяцінстве.

Дарэчы, Яўген Шунейка працуе мастацтвазнаўцам ў Мінску і вельмi ганарыцца сваёй сястрой. Да тканых акварэляў хочацца дакрануцца, каб адчуць гармонію шчастлівага чалавека.

Алена Шунейка:
Габялены вечные, калі яны зроблены с душой.

Рамяство бацькі жыве ўжо 30 гадоў і ўключана ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў. Таленавітыя пераемнікi абяцаюць габеленам доўгае жыццё.