Ромб и круг отгоняют нечистую силу. Что означают вырезанные фигуры на домах?

02.05.2019 - 12:04

Дом для наших предков был, как древо жизни. На земном ярусе, в пышной кроне, располагались окна, на небесном, веточками вверх, тянулся чердак. Издавна при помощи резьбы люди рассказывали о вечных ценностях и оберегали свой очаг от зла. Символика была закодирована, как в иероглифах. Многие сакральные знаки переходили на фронтоны из ткачества и керамики. Например, ромб и круг олицетворяли солнце и отгоняли нечистую силу.

Светлана Беляева, младший научный сотрудник Центра исследований белорусской культуры, языка и литературы НАН Беларуси:
На рушниках мы встречаем ромб с точкой или с четырьмя точками внутри, означал возделанную землю символ плодородия. Ярким, декоративным элементом были вильчики, причем коньки парные, вырезались в виде головок ужей, птиц, коней, служили своеобразными обережными знаками.

Ужа раньше держали возле печи и поили молоком, он был, как домовой. На Полесье частенько вырезали змей и украшали защитниц коронами. Ужа любили изображать на окошках напротив печи, чтобы уберечь семью от пожаров. В каждом уголке Беларуси – свои герои.

Александр Локотко, директор Центра исследований белорусской культуры, языка и литературы НАН Беларуси:
Больше всего удивили наличники с парными изображениями рыб и вместо глаза – солярный знак. Это деревня Карма, Кукличи Чечерского района. Так кодировалось представление о благополучии. Это было на реке Сож, которая давала много рыбы, это было на Березине.

Активно украшать дома белорусы начали в XIX веке, когда бревенчатые фронтоны сменили дощатые, и появилось больше возможностей для творчества. Северный переулок в Минске – яркий тому пример. Его начали строить для семей железнодорожников. Растительные мотивы венчают многие дома.

Светлана Беляева:
Вот эта петля это своеобразная голова. Это не просто побеги, а рога. Вспомним головной убор, который назывался турероги. Был распространен на Туровщине. Такие головные уборы носили только женщины молодые, плодовитые.

По этому же поводу окна были усыпаны водяными лилиями. Счастье в дом приносили и на клювах. Парочки голубей и жаворонков смотрели друг на друга в знак вечной любви и благополучия.

Александр Локотко:
Наиболее образная и богатая, с точки зрения техники, резьба пришла с Востока. Широко известна поволжская резьба, мы можем видеть дома с ней в Орше, в Климовичах, в Могилеве. Эта традиция она присутствует. Чем западнее, тем заметнее она становится более сдержанной.

А ведь вся эта красота сделана из топора и воротка. Тепло человеческих рук дошло до нас сквозь столетия. Наши предки оставили свои послания о главном, поэтому так важно сохранить «резные письма» для следующих поколений.

И хоть самая щедрая на деревянные кружева Гомельщина, отыскать уникальную резьбу можно и в столице. Отправляйтесь на Грушевку, улицу Волгоградскую, Могилёвскую, в Красивый переулок. В частном секторе вам будет чему удивиться и чем согреться.

Loading...


Вырошчваў баравікі і жыў побач з дзвумя Лысымі гарамі. Цікавыя факты пра Францішка Багушэвіча



Салідны адвакат, глыбокі журналіст, змагар за нацыянальнае адраджэнне. Усё гэта Францішак Багушэвіч, ён жа Мацей Бурачок.

Таццяна Ушылава, вядучы метадыст Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры:
«Дудка беларуская» пачынаецца са звароту да нас, нават у XXI стагоддзі: «Не пакідайце мовы нашай, беларускай, каб не ўмерлі». Ён кажа,што на старабеларускай мове былі напісаныя старадаўнія кнігі. Магчыма,ён узгадвае пра статуты ВКЛ. Таму, безумоўна, калі чалавек адукаваны, ён разумее, што гэта не мужыцкая мова.  

Родную  мову паэт называў «адзеннем для душы»! Такую пазіцыю зусім не падзяляла шляхетная  сям'я, якая з часоў ВКЛ займала высокія пасады.  

Таццяна Ушылава:
Сям'я магла называць не вельмі прыгожым словам,магчыма, свайго бацьку – халапаманам. Таму што яны не разумелі, чаму бацька размаўляе з простымі людзьмі.

Прычым, інтарэсы мужыкоў абараняў бясплатна! Нават, калi ў сям’і не хапала грошай. Часам, перасаджваўся на лаву падсудных, каб падтрымаць сваіх. Сілы быць вышэй за грамадства надавалі родныя Кушляны. Яшчэ ў 1749 годзе прапрадзед  Антось  купіў тут дом, пра які сёння нагадвае толькі падмурак.

Алена Бобіна, метадыст па ахове гісторыка-культурнай спадчыны ДУК «Смаргонскі раённы цэнтр культуры»:
Сядзіба беларускага паэта такая, якой мы бачым яе сёння, была пабудавана ў 1896 годзе пад кіраўніцтвам самаго паэта. І ўвасабляла сабой такі погляд Францішка на тое, як павінен выглядаць дом вясковага інтэлігента. У 1990 годзе тут была адкрыта музейная экспазіцыя.

Тут бегалі маленькія ножкі Францішка. Прайшло яго юнацтва. А потым была Віленская гімназія, паўстанне 1863-га і, як вынік, 20 гадоў далёка ад Радзімы. Юрыдычную адукацыю юнак атрымаў у Нежынскім ліцэі і да амністыі Аляксандра ІІІ працаваў судовым следчым ва Украіне і ў Вільні.

Таццяна Ушылава:
Калі б не Францішак Багушэвіч, невядома, з'явіліся б Янка Купала і Якуб Колас. Таму што менавіта ён у XIX стагоддзі, нягледзячы на ​​щсе тыя акаличнасци, на забарону беларускай мовы, робіць і пры жыцці выпускае першы зборнік «Дудка беларуская», потым «Смык беларускі» і сваю прозу «Тралялёначку». астатнія тры выйшлі пасля яго смерці

Нацыянальнага героя памятае гэты магутны вяз. Ужо ў сталым узросце Францішак Багушэвіч пачынае працу над слоўнікам беларускай мовы. Новыя слоўцы запісваў на паперках і складаў у скрыню! Шкада, каштоўны матэрыял не захаваў час. Затое Цётка выдала «Скрыпачку беларускую  Мацея Бурачка».

Таццяна Ушылава:
Кожны знойдзе нешта для сябе. Гэта і сатырычнае, дзе чорт не зможа там бабу, пашле, напрыклад. То бок Францішак Багушэвіч – гэта не толькі пра салян. Гэта, сапраўды, паўнавартасны пісьменнік Беларусі.

Паэт быў вельмі гаспадарілівы. На 300 гектарах была свая пасека, ён нават вырошчваў баравікі. Для сваіх сельскіх сяброў Багушэвіч нават рабіў сахі і сустракаў іх у сядзібе ў простай свiтцы.

Любiў лес, паляванне і больш за ўсё – Кушляны. У гэтым кутку смаргонскай зямлі асаблiва адчуваецца сувязь з продкамі і спакойна на душы.

Аляксандр Жамойцiн, загадчык музея-сядзiбы Францішка Багушэвіча «Кушляны»:
На адлегласці трох кіламетраў дзве Лысыя гары. Месцы, якія на славянскіх землях вызначаюцца, як месцы сілы і як першабытныя храмы. Значэнне творчасці Багушэвіча, какбеларуская культура, беларускае слова стала праўдай для ўсіх астатніх людзей на свеце.