Жыццё і дзейнасць беларускага «Златавуста» Кірылы Тураўскага

01.09.2016 - 10:02

Прапаведнік, асветнік, царкоўны дзеяч і пісьменнік – усё гэта, славуты сын беларускай зямлі  Кірыла Тураўскі. Яго імя ведаюць і шануюць не толькі ў нашай краіне, але і далёка за яе межамі, дзякуючы, яго духоўнаму подзвігу. Кірыла Тураўскі быў адным з самых адметных асоб свайго часу. Ён быў пакорлівым манахам-пустэльнікам, таленавітым багасловам і духоўным настаўнікам.

Пра жыццё Кірылы Тураўскага захаваліся зусім скудныя  звесткі. Вядома, што жыццёвы шлях яго пачаўся прыблізна ў 30-ыя гады 12 стагоддзя ў Тураве. Горад гэты быў вядомы, як адзін з цэнтраў асветы. Тут была напісана самая старажытная кніга беларусаў – Тураўскае Евангелле 11 стагоддзя.

«Жыціе» Кірылы паведамляе пра яшчэ адзін цікавы факт. Быццам ён нарадзіўся ў багатай сям'і. Аднак матэрыяльны бок юнака мала цікавіў. Адукацыю спачатку атрымаў у бацькоўскім доме, а пасля ў тураўскім манастыры.

Рашэнне прыняць манаства  было абумоўлена імкненнем глыбей спасцігнуць «боскае пісанне». У манастыры Кірыл чытаў пропаведзі. Акрамя гэтага тут ён пазнаёміўся з творамі грэчаскіх аўтараў, якія істотна паспрыялі поспеху яго першых літаратурных твораў.

Высокі ўзровень адукацыі, выдатнае красамоўства, праведнае жыццё –  вызначылі   імя маладога манаха далёка за межамі Тураўскага княства. Аднак душа патрабавала большага. Таму Кірыла Тураўскі і здзейсніў духоўны подзвіг стоўпніцтва. На некаторы час ён зачыніўся ў вежы на рацэ Прыпяць, каб цалкам аддацца роздуму i малітвам. Дарэчы, там ён и ствараў значную частку сваіх  аповесцяў, пасланняў і павучанняў.

Падчас стоўпніцтва да Кірылы прыйшла шырокая літаратурная вядомасць. Яго творы перапісвалі, чыталі і вучылі на памяць. Як толькі Тураўскі пакінуў сваю вежу, ён стаў біскупам.

Тураў пахаваў свайго выдатнага земляка каля 1190 года. А праз некалькі год ў гонар былога біскупа было складзена пахвальнае слова, дзе яго ўпершыню называюць Залатавустам. Самае дзіўнае, што творы Кірылы Тураўскага і сёння працягваюць здзіўляць сваёй вобразнасцю і пранікнёнасцю.

«Слова на Вербную нядзелю», «Слова на ВялІкдзень», «Слова аб зняцці Хрыстовага цела з крыжа», Прыпавесць пра чалавечую душу і цела»  – гэта толькі малая частка культурнай спадчыны Тураўскага. Самыя старажытныя рукапісы, якія ўдалося захаваць да нашых дзён, датуюцца 13 стагоддзем. І варта заўважыць, што яны перапісваліся і распаўсюджваліся не толькі тады: зараз творы Кірылы Тураўскага працягваюць перавыдавацца.

Люди в материале: Сяргей Гаранін
Новости по теме
 

Дзень беларускага пісьменства і праект “Залатая калекцыя беларускай песні” ў старажытным Полацку: як гэта было (тэкст + фота)

У першыя дні залатой восені Беларусь святкавала адначасова тры значныя падзеі: Дзень беларускага пісьменства, 500-годдзе беларускага кнігадрукавання і 1155-годдзе старажытнага Полацку. Тэлеканал СТБ разам з міністэрствам культуры Рэспублікі Беларусь падараваў усім жыхарам і гасцям свята сустрэчу з беларускай песняй.  

Пакуль на сцэне ішлі рэпетыцыі, усе жадаючыя змаглі пагуляць па святочнаму гораду. На плошчы Свабоды можна было наведаць выставу “Полацк у мініяцюры”, на якой нібы ажылі самыя знакамітыя мясціны старажытнага Полацка: Сафійскі сабор, Спаса-Праабражэнская царква, полацкі езуіцкі калегіум і шмат іншага. На цэнтральных вуліцах палачане і госці свята не толькі частаваліся беларускімі прысмакамі, але і змаглі апынуцца на самай сапраўднай кніжнай выставе, дзе ўбачылі і паслухалі знакамітых беларусіх паэтаў, а таксама любы жадаючы змог паспрабаваць сябе ў якасці першадрукара.  

Увечары ўсіх чакаў святочны канцэрт.

Полацк – не першы горад, які наведала “Залатая калекцыя” тэлеканала СТБ. На вялікай сцэне, у самым цэнтры горада сабраўся зорны склад удзельнікаў: арт-група “Беларусы”, Ядвіга Паплаўская, Ірына Дарафеева, Валерый Скаражонак, Вікторыя Алешка, Іскуі Абалян і многія іншыя. Адкрыў канцэрт знакаміты спявак Леанід Барткевіч 

Леанід Барткевіч, спявак: 
Полацк я ведаю ўжо даўно, гэта калыбель нашай беларускай культуры. У мяне сёння добры, святочны настрой і я ўпэўнены, што канцэрт пройдзе цудоўна. Выконваць буду песню “Мой родны кут”, на музыку  
І. Лучанка і словы нашага класіка Я. Коласа.  Лічу, што гэта самая лепшая песня, бо яе стварылі геніі нашай беларускай культуры. 

Тэматыка песень у гэты вечар была самай разнастайнай. 

Узнесці беларускае слова да нябёсных вышыняў: як артысты выбіралі творы для «Залатой калекцыі беларускай песні» (падрабязнасці тут). 

Цікава, што тэксты прысвячаліся не толькі роднай Бацькаўшчыне, але і Полацкай зямлі.

Вядучыя, якімі ў гэты вечар сталі: заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь Вікторыя Алешка, спявак Вадзім Касенка і вядучыя тэлеканала Сталічнае тэлебачанне Вольга Бурлакова і Юрый Цароў час ад часу звярталіся да слоў класікаў беларускай літаратуры, якія у свой час ушаноўвалі ў сваіх вершах выдатных сыноў полацкай зямлі: Францыска Скарыну, Сімяона Полацкага, Сымона Буднага і безумоўна святую Ефрасінню. Вобраз якой прыгадаў і уславіў таленавіты спявак Яўген Курчыч у песні “Святая асветніца”.  

У нечаканай для сябе манеры выканання гледачы ўбачылі гурт “Чысты голас”.

Удзельнікі якога не толькі выдатна выканалі вядомую ўсім беларусам песню, але напрыканцы яе здзівілі гледачоў сваім нечаканым танцам.  

Як заўсёды феерычна выступіў усімі любімы Саша Нэма. З вядомай энэргічнай песняй “Я люблю Беларусь” спявак зрабіў спробу разагнаць хмары, і калі на самой справе на працягу ўсяго канцэрта ішоў дождж, публіка горача сустрэла выканаўцу. 

Завершыла незвычайны канцэрт сваім цудоўным выкананнем доўначаканая і любімая гледачамі народная артыстка Ядвіга Паплаўская. 

Ядвіга Паплаўская, народная артыстка Беларусі: 
Горад Полацк – адзін з самых маіх любімых гарадоў. Тым больш, што з цягам часу ён стаў яшчэ  прыгажэй. Я вельмі добра запомніла яго па Дажынках, гэта было так хвалююча на той момант. Хочацца адзначыць, што з цягам часу горад мяняецца ў лепшы бок. І сёння я зноў пераконваюся, што ўсё тое, што калісьці ўклалі ў гэты выдатны горад Дажынкі, на сённяшні дзень памнажаецца і вельмі добра бачна,  як людзі любяць свой горад, як яны даглядаюць за ім, як яны яго шануюць і берагуць, гэта дарагога варта. А тое, што сёлета менавіта на гэтай зямлі  праходзяць дні беларускага  пісьменства гэта, вядома сімвалічна. Полацк – горад з багацейшай гісторыяй і старажытнай культуры. І сёння дзякуючы гэтай падзеі, горад і госці гэтага свята ўзбагаціліся духоўна. А што тычыцца нашай калекцыі беларускай песні, то я вельмі ўдзячна тэлеканалу СТБ за тое, што з'яўляюся ўдзельніцай гэтага праекта і ў гэты раз я падрыхтавала песню, якую прысвяціла і аўтару вершаў Станіславу Шушкевічу.  

Публіка шчыра з вялікай павагай і цеплынёй сустракала кожнага артыста,

нават надвор’е не змагло гэтаму перашкодзіць. 

Тамара Андрэеўна, жыхарка г. Наваполацк: 
Настрой выдатны, горад з кожным годам квітнее і гэта радуе. Я з'яўляюся ўдзельніцай хору ветэранаў і ўчора я сама стаяла на гэтай сцэне, а сёння ўжо буду ў якасці гледача. Чакаю сваіх любімых артыстаў, якіх  ведаю і люблю, хоць і дождж ідзе, я лічу, што настрой ад гэтага ніяк не сапсуецца. 

Полацк перадаў эстафету Дня беларускага пісьменства гораду Іванава Брэсцкай вобласці, а праект “Залатая калекцыя беларускай песні” працягвае свой тур па краіне. Тэлеверсію канцэрта, які адбыўся ў старажытным Полацку гледачы змогуць паглядзець 7 верасня на тэлеканале СТБ, а таксама ў паўторы 9 верасня. 



Александр Лукашенко: быть у истоков создания Европейских игр – честь для Беларуси

Татьяна Шаракова: «Индивидуальная гонка – это очень тяжёлый вид»

Концерты, мастер-классы спортсменов и активности для детей. Что происходит на фан-зонах около Дворца спорта

Они исполнили песню Барских на баяне. Послушайте, как получилось

Состоялся телефонный разговор Александра Лукашенко с президентом Таджикистана Эмомали Рахмоном

«Мы должны помнить страшные уроки прошлого». Президент Беларуси направил обращение государствам-членам ООН

Состоялся телефонный разговор Александра Лукашенко с Владимиром Путиным

Экзамены позади. Лучшие выпускники вузов Беларуси соберутся на Республиканском балу